Vorige Volgende Afdrukken Link doorsturen

100 jaar Groote Oorlog

Logo 100 jaar Groote Oorlog in DenderleeuwOp 28 juli 2014 zal het honderd jaar geleden zijn dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Het was het eerste internationale conflict op wereldschaal en daarom spreekt men nog altijd van 'de Groote Oorlog'.


De directe aanleiding van de oorlog was de moord op aartshertog Frans Ferdinand van Oostenrijk, de troonopvolger van Oostenrijk-Hongarije, door een Bosnisch-Servische nationalist, op 28 juni 1914. Een maand later begon het conflict met de Oostenrijks-Hongaarse invasie van Servië, gevolgd door de Duitse invasie van BelgiëLuxemburg en Frankrijk en door een Russische aanval op Duitsland. Alle grootmachten van die tijd namen de wapens op en via hun kolonies verspreidde het conflict zich gauw over de wereld. 

‘Het is oorlog!’ Denderleeuw in 1914

Het is eind juli 1914 wanneer in Denderleeuw, Iddergem en Welle de oproepingsbevelen voor het leger rondgedragen worden. De algemene mobilisatie is op 31 juli van kracht.

Op dinsdag 4 augustus vallen Duitse troepen België binnen. Het is oorlog.

 

Voor de inwoners van onze gemeente duurt het tot 21 augustus 1914 om de eerste Duitse soldaten te zien. De dag ervoor zijn de Duitsers triomfantelijk door Brussel gemarcheerd.

De Duitse troepen die als eersten de linkeroever van de Dender bereiken behoren tot de 2.Kavellerie-Division van Generalmajor Freiherr von Krane. Het zijn verkenners die te paard of per fiets uitzwermen voor het leger.

WO I in beeld: foto van Stationsplein Denderleeuw na bombardement in 1918 (collectie: Walter Van Sinay)

In de voormiddag steken ze de Dender over, komende van Teralfene. Ze rijden naar het station en vernielen er de telefoon- en telegraafverbindingen. In het Kasteeltje verplichten ze burgemeester Jan Rollier een som geld, 2200 frank, te betalen omdat de gemeentekas van Denderleeuw leeg was. Na een pauze van 2 uur trekken ze weer verder naar de steenweg Aalst-Ninove.

De volgende dagen passeren nog meer colonnes Duitse soldaten die op weg zijn naar Frankrijk.

 

Maandag 24 augustus 1914 zal de geschiedenis ingaan als "loperkesmaandag". Die dag doet namelijk het gerucht de ronde dat de Duitsers alle mannen oppakken, waarop de mannelijke helft van de bevolking in de wijde omtrek op de vlucht slaat. De oorsprong van deze paniekgolf zou te vinden zijn in Denderleeuw. Hier zouden enkele jonge mannen in een dronken bui de spot gedreven hebben met Duitse soldaten, waarop deze kwaad reageren.

 

In de weken erna is de Denderstreek een soort van 'niemandsland', waarbij nu eens Belgische, dan weer Duitse patrouilles door de gemeente rijden. Het Belgische leger voert sabotage-acties uit. Deze zijn gericht tegen de Duitse treintransporten. In de vroege ochtend van 14 september slaagt de Belgische Genie erin om de spoorbruggen over de Dender te Aalst en Denderleeuw in de lucht te laten vliegen.

 

Eind september 1914 wordt er gevochten in Aalst om het bezit van de bruggen over de Dender. De Belgische Cavalerie Divisie verovert Aalst op 26 september. Generaal De Witte, de commandant van deze Divisie richt zijn hoofdkwartier voor de nacht van 27/28 september in Welle in. Op het grondgebied van Iddergem, Denderleeuw en Welle overnachten honderden Lansiers, Gidsen en Karabiniers-cyclisten. Deze sturen op 28 september patrouilles uit in de richting van Asse en IJzeringen. Tegen de avond vertrekken de Belgen weer richting Wetteren. De aftocht naar de IJzer is begonnen.

 

WO I in beeld: postkaart Belgisch leger (collectie: Walter Van Sinay)

De dagen daarna bezetten Duitse troepen opnieuw onze gemeente. Daarmee begint een harde bezetting die 4 jaar duurt.

Loopgravenoorlog

Nadat de Duitse opmars naar Parijs tot stilstand was gebracht, vestigde het westfront zich in een statische uitputtingsslag van een loopgravenoorlog die weinig veranderde tot 1917. Na een Duits offensief langs het westfront in 1918, betraden Amerikaanse troepen de loopgraven en de geallieerden drongen de Duitse legers terug in een reeks van succesvolle offensieven. Duitsland stemde in met een staakt-het-vuren op 11 november 1918 en de oorlog eindigde als een overwinning voor de geallieerden.


Tegen het einde van de oorlog waren vier imperialistische grootmachten militair en politiek verslagen: Duitsland en Rusland verloren veel grondgebied, terwijl het Oostenrijks-Hongaarse en Ottomaanse rijk ophielden te bestaan. De kaart van Europa werd helemaal hertekend in een aantal kleinere staten. De Volkenbond werd gesticht in de hoop een dergelijk conflict in de toekomst te voorkomen. Helaas zouden de gevolgen van de nederlaag van Duitsland en problemen met de Vrede van Versailles bijdragen tot de Tweede Wereldoorlog.

Waardige nagedachtenis van miljoenen slachtoffers

WO I in beeld: foto van de bloembedeling in Welle tijdens de oorlog (collectie: Walter Van Sinay)

Miljoenen militairen en burgers vonden de dood tijdens WO I. Honderd jaar na deze feiten zijn we er nog steeds van overtuigd dat de gebeurtenissen van ’14-’18 een fundamentele invloed hebben op onze maatschappij en de slachtoffers van deze gruwelijke oorlog een waardige nagedachtenis verdienen. Zo wordt op 11 november jaarlijks nog altijd de wapenstilstand herdacht. En naar aanleiding van 100 jaar Groote Oorlog worden dit jaar eveneens tal van herdenkingen en projecten georganiseerd, ook in Denderleeuw. 

 

Het meest in het oog springende project in Denderleeuw is 'WO I in beeld'. Van april 2014 tot december 2014 verschijnt er ieder maand in het straatbeeld een unieke oorlogsfoto die in Denderleeuw werd genomen tijdens de eerste wereldoorlog.  

Daarnaast zijn er ook tentoonstellingen over de Groote Oorlog, in Den Breughel en in de kapel van de Kruisheren, is er een filmforum in zaal Den Breughel en geeft Philip Van Outrieve een lezing over de allerlaatste getuigen van WO I.

Hieronder vindt u meer tekst en uitleg over deze activiteiten.

100 jaar Groote Oorlog in Denderleeuw  

 

100 jaar Groote Oorlog